معماری سازه های قدیمی دیر

معماري به عنوان يكي از اشكال هنر همواره از پيشينه كهن برخوردار بوده است .از زماني كه انسان پا به عرصه حيات نهاد فكر ساختن سرپناه و معماري بنا نيز  حيات خود را آغاز نمود و تا امروز همراه باهم تكامل و تغيير يا فته اند . حال اين تكامل به سود او بوده يا نه بماند .اما بي شك معماري سازه هاي اقامتگاهي اهالي روستاهاي شهرستان ديّر در گذشته اي نه چندان دور كه خود نيز در ارتباط با ساير پديده هاي اجتماعي. فرهنگي .اقتصادي و جغرافيايي بوجود آمده اند حال و حكايتي دیگر دارد و مشحون از نكات ظريف و جالبي مي باشد كه روح و احساس مردمان جنوب با آن پيوند خورده است .معماري كه با توجه به محيط جغرافيايي و آب و هواي منطقه از درخت نخل به عنوان ركن اصلي سازه هاي روستايي جنوب بهره گرفته است .بنده نه معماري خوانده ام و نه قصد بررسي معماري را دارم .در اين پست صرفا"جهت آشنايي  دوستان با سازه هاي قديمي منطقه كه ديگر كمتر اثري از آن است و به طبع كمتر كسي با آنها آشناست نمونه هايي از سازه هاي اقامتگاهي منطقه دشتي كه ممكن است وجه اشتراكاتي با تمام سازهاي روستاهاي جنوب نيز داشته باشد به اختصار از نظرتان مي گذرانيم

دروازه =سازه اي با حياطي بزرگ كه در طرفين درب ورودي از داخل سكوهايي به ارتفاع تقريبي يك متر زده و سقف سكوها گرفته مي شد . اتاقهاي اهل و عيال صاحب دروازه در فاصله اي دورتر از درب ورودي اصلي قرار داشت كه درب ورود و خروج جداگانه اي نيز داشتند.صاحبان دروازه معمولا"از افراد ثروتمند و بزرگ آن منطقه بودند .در هر روستا معمولا"يكي دوتا دروازه وجود داشت افراد فقير و غريب كه وارد روستا مي شدند معمولا" به دروازه راهنمايي مي شدند. بساط جاي و قليان ونهاروشام همواره بر بود . جلسه هاي مهم اهالي روستا معمولا" در دروازه انجام مي گرفت

ديه(diye) : اتاقي تماما"خشتي .ديوارها از خشت مي ساختند و جهت تير هاي سقف از چوب گز و نخل استفاده مي كردندو با گل سقف را مي پوشانيدند .به هر اتاق يك ديه مي گفتند

لري (lori) : "اتاقي با ديوار هاي خشتي كه ارتفاع ديوارهاي آن يك تا يك ونيم متر بود و سقف بصورت هرمي كه با  گل مي پوشانيده مي شد   

پا گلي (pa geli):اتاقي با ديوارهاي خشتي به ارتفاع يك تا يك ونيم متر و سقف بصورت هرمي با چوب و سته(حصير)مي ساختند. تفاوت آن با لري در سقف چوبي آن بود

شاشي:اتاقي با ديوارهاي چوبي به ارتفاع يك تا دو متر وسقف چوبي كه  بصورت هرمي مي ساختند . پوشش سقف و ديوارها معمولا" بوسيله سته(حصيري كه با چوب نخل مي سازند ) صورت مي گرفت

برسي(berasi):اتاقي بدون ديوار چيني كه سقف بصورت هرمي تا پايين آورده مي شد نماي برسي بصوت هرمي ويا هلالي مي باشد

كرگي(kargi):شبيه برسي ولي كوچكتر از آن

كپر :اتاقي سه ديواري با ديوار و سقفي كه با سته مي ساختند .سازه اي موقتي كه بيشتر در تابستان ها از آن استفاده مي شد و در كنار باغها وقت فصل برداشت و درو بر پا مي كردندگا هي ممكن است تمامي سازه هاي بالا را در كل با لغت كپر بخوانند كه در عرف منطقه اين چنين   نيست

 

مردمان منطقه علاوه بر اسامهاي خاصي كه بر سازه هاي مسكوني خود مي گزاشتند .اسامي خاصي نيز بر محل هاي نگهداري مال و حيوانات خود مي گذاشتند كه چند نمونه آن به قرار زير است

كندي(KANDI):اتاقكي جهت نگهداري مرغ و خروس و كبوتر كه معمولا"از خشت و گل مي ساختند

كوله (KOLLE):مخصوص نگهداري كهره و ميش هاي تازه متولد شده

خس(KHAS):محلي جهت نگهداري بز و ميش ها كه معمولا"با سته مي ساختند

باش (BASH):محلي مخصوص نگهداري گاو و خر و ...

طويله :اتاقي كه معمولا"از خشت مي ساختند و بيشتر جهت نگداري اسب و قاطر از آن استفاده مي كردند